Dziś chciałem podjąć temat, który wprawdzie nie jest całkiem nowy, ale myślę, że powiedziano i napisano w tej kwestii o wiele za mało, niż należałoby oczekiwać. Zwłaszcza po odkryciu tak wielu nadużyć. Ponadto pomijana jest wciąż jedna z najważniejszych spraw i to się po prostu MUSI w końcu zmienić. Pytanie brzmi – kiedy?
Zakładam, że nie tylko ja mam w gronie swoich przyjaciół osoby zmagające się z depresją i innymi problemami tej natury. W każdym razie wyniki badań i wnioski, które za chwilę przytoczę, są nie tylko alarmujące, ale też nie pozostawiają złudzeń, że problem jakoś tam „sam się rozwiąże”. Zatem zacznijmy od opracowania, w którym zadałem szereg pytań i otrzymałem od Perplexity pomoc. Możliwość weryfikacji jest zawsze priorytetem. Uprzedzam od razu, że to nie musi być przyjemna podróż…
Dokąd zmierza psychiatria?
Biliony dolarów na placebo?
Wyobraź sobie: Cierpisz na depresję. Lekarz przepisuje SSRI. Mówi: „67% pacjentów wyzdrowieje”. Bierzesz tabletki miesiącami. Poprawy brak. Skutki uboczne: tycie, bezsenność, apatia seksualna.
Rzeczywistość: Prawdziwa remisja to tylko 35%. Reszta? 75% poprawy to efekt placebo – działa wiara w pigułkę. A te 37 miliardów dolarów rocznie na antydepresanty i neuroleptyki? Głównie z kieszeni pacjentów, którzy wierzą w „chemiczną nierównowagę”. econtent.hogrefe
Tymczasem dieta ketogeniczna daje 75-100% remisji w schizofrenii i CHAD – efekty 10x silniejsze niż leki. Dlaczego nikt tego nie finansuje? Bo nie da się opatentować sałaty i steku. pubmed.ncbi.nlm.nih
Ten raport pokazuje systemowe oszustwo – nie pojedynczej firmy, ale cały mechanizm: publication bias, ghostwriting, korupcja regulatorów i zaniedbanie metabolicznych uwarunkowań psychiki.
1. WPROWADZENIE: paradoks współczesnej psychiatrii
W ciągu ostatnich 30 lat świat zainwestował miliardy w leki przeciwdepresyjne i przeciw-psychotyczne, a jednocześnie liczba osób z depresją i innymi zaburzeniami psychicznymi systematycznie rośnie. Globalna zapadalność na zaburzenia depresyjne u osób 15–39 lat wzrosła w latach 1990–2021 o ok. 63% (z 97 do 159 mln przypadków rocznie), przy wzroście współczynnika zapadalności o 20% i szczególnym skoku w latach 2019–2021. Jednocześnie modele przewidują dalszy silny wzrost do 2050 r. WHO szacuje, że na depresję cierpi ponad 5% dorosłych, a ogółem 280+ mln ludzi na świecie. frontiersin+2
Powstaje pytanie: czy dominujący paradygmat „leki korygujące chemiczną nierównowagę w mózgu” rzeczywiście działa, czy też opiera się na systemowym zniekształceniu danych, marketingu i zaniedbaniu prawdziwych przyczyn – zwłaszcza metabolicznych i żywieniowych?
2. OSZUSTWO TABLETKAMI: SSRI i neuroleptyki
2.1 Antydepresanty: efekt placebo, manipulacja danymi i „chemiczna nierównowaga”
Antydepresanty: „67% wyzdrowieje” vs 35% rzeczywistość | Meta-analizy: ile w działaniu SSRI jest placebo?
Irving Kirsch (Harvard) i współpracownicy uzyskali od FDA pełne dane (w tym nieopublikowane badania) dla sześciu najważniejszych antydepresantów nowej generacji. Wynik był druzgocący dla narracji o silnym działaniu farmakologicznym:
- ok. 75–82% poprawy w grupie leku da się wytłumaczyć samym efektem placebo econtent.hogrefe+2
- średnia różnica między lekiem a placebo na skali Hamiltona (HAM‑D) wynosiła ok. 1,8 punktu, podczas gdy brytyjski NICE uznaje dopiero 3 punkty za próg istotności klinicznej econtent.hogrefe
- po włączeniu zarówno badań opublikowanych, jak i „zakopanych” przez firmy, przewaga leku nad placebo spada poniżej progu istotności klinicznej. pmc.ncbi.nlm.nih+1
Innymi słowy: w przeciętnym badaniu pacjent na SSRI poprawia się niewiele bardziej niż na pigułce z cukrem – a większość efektu to oczekiwanie, kontekst terapeutyczny i naturalny przebieg choroby.
2.2. Selektywna publikacja: jak „podkręcano” skuteczność antydepresantów
Kluczowy artykuł Turnera w New England Journal of Medicine porównał wszystkie 74 badania antydepresantów zarejestrowane w FDA z tym, co faktycznie ukazało się w czasopismach: centreformedicinesoptimisation+2
- 31% badań (3449 pacjentów) w ogóle nie opublikowano
- z perspektywy literatury: 94% badań wydawało się „pozytywnych”, ale według FDA faktycznie pozytywne było tylko 51% maryland.ccproject+2
- efekt wielkości działania leków w publikacjach był zawyżony o 11–69% (mediana 32%) względem danych FDA. centreformedicinesoptimisation+1
To nie pojedyncza „wpadka”, tylko systemowy wzorzec: wyniki korzystne dla leków dostają się do literatury znacznie częściej niż niekorzystne lub „zerowe”.
2.3. STAR*D: największe badanie depresji, nadmuchane wyniki
Program STAR*D (ponad 4000 pacjentów), finansowany przez NIMH, miał pokazać, jak dobrze działają antydepresanty w warunkach „prawdziwego świata”. Oficjalnie mówiono o „67% remisji po maksymalnie czterech próbach leczenia”. Reanaliza zgodna z protokołem pokazała coś innego: bmjopen.bmj
- realna skumulowana remisja (HRSD<8) po 4 etapach: ok. 35%, a nie 67%
- już w pierwszym etapie na SSRI remisję osiągnęło jedynie 25,5% pacjentów bmjopen.bmj
- kolejne etapy dawały coraz mniejszą szansę na sukces i rosnącą liczbę rezygnacji z leczenia.
Mimo to oficjalne narracje NIMH i teksty przeglądowe do dziś odwołują się do „ok. 70% remisji” jako „mądrości klinicznej”. bmjopen.bmj
Można by w tym miejscu zapytać – skąd my to znamy? Ach tak! Cudowne, bezpieczne i skuteczne eliksiry. Toczą się na świecie liczne procesy, a oni wciąż idą w zaparte i sprzedają, reklamują, bez cienia wstydu i zażenowania. Nawet niektóre nazwy firm brzmią znajomo, prawda?
Firmy: Pfizer (Zoloft), GSK (Paxil), Eli Lilly (Prozac) – miliardy zysków za placebo-plus.
2.4. Upadek teorii serotoniny i „chemicznej nierównowagi”
Mit marketingowy: UCL meta-review (2022):
Przez dekady pacjentom mówiono, że „depresja to niedobór serotoniny”, a SSRI „przywracają równowagę”. Tymczasem liczne przeglądy, w tym ogromna ilość przeglądów parasolowych z UCL (Moncrieff i in.), nie znajdują spójnych dowodów na zaniżony poziom serotoniny w depresji:
- brak różnic w stężeniach serotoniny lub jej metabolitów między osobami z depresją i bez ucl+1
- dane o receptorach i transporterze serotoniny sugerują raczej zwiększoną niż zmniejszoną aktywność serotoninergiczną nature+1
- biologicznie nie ma zdefiniowanego „prawidłowego balansu chemicznego”; idea „chemicznej nierównowagi” jest marketingowym uproszczeniem, nie udowodnionym faktem. pmc.ncbi.nlm.nih+1
Jednocześnie część antydepresantów obniża serotoninę albo w ogóle na nią nie działa, a mimo to wykazuje podobną skuteczność jak SSRI. To klasyczny błąd ex juvantibus: fakt, że lek działa, nie dowodzi, że koryguje hipotetyczną pierwotną przyczynę (tak jak aspiryna nie dowodzi, że ból głowy to „niedobór aspiryny”). pharmaceutical-journal+2
3. LEKI PRZECIWPSYCHOTYCZNE: skromna skuteczność, poważne szkody metaboliczne
3.1. Skuteczność: lepsze niż placebo, ale nie tak, jak to sprzedaje marketing
W przeciwieństwie do antydepresantów, przeciwpsychotyki wykazują bardziej spójną wyższość nad placebo w ostrych psychozach – ale efekt nie jest tak spektakularny, jak sugeruje nazwa „neuroleptyki”:
- meta-analiza 68 badań z 9525 pacjentami wykazała, że jako grupa przeciwpsychotyki dawały małe efekty poprawy funkcji poznawczych względem placebo (SMD −0,21 do −0,40), a żaden konkretny lek nie był wyraźnie lepszy od placebo w tym wymiarze jamanetwork
- w zakresie objawów psychotycznych przewagi nad placebo istnieją, ale – podobnie jak w przypadku antydepresantów – są wzmacniane przez publication bias (złudzenia publikacyjne) i problemy z zaślepieniem. tidsskriftet+2
W badaniach rzeczywistych wskaźniki odstawiania są bardzo wysokie:
- w jednym dużym badaniu Medicare 79,4% pacjentów ze schizofrenią przerwało nowo włączony doustny przeciwpsychotyk w ciągu 12 miesięcy; jedynie 35,4% przestrzegało zaleceń (PDC≥0,8) pmc.ncbi.nlm.nih
- inne prace notują 60–80% odstawień w ciągu roku w różnych krajach i populacjach. pmc.ncbi.nlm.nih+2
Wysoka częstość odstawień to sygnał, że w praktyce klinicznej równowaga „skuteczność vs. tolerancja” jest dla wielu pacjentów nieakceptowalna.
3.2. Metaboliczne koszty: cena za „opanowanie objawów”
Atypowe neuroleptyki (zwłaszcza olanzapina, klozapina) są jednymi z najsilniej „metabolicznie toksycznych” leków w medycynie:
- w jednym badaniu odsetek pacjentów ze schizofrenią spełniających kryteria zespołu metabolicznego wzrósł z 8% na starcie do 28% po zaledwie 6 miesiącach terapii healthcare-bulletin
- przegląd pokazuje, że „większość przeciwpsychotyków powoduje przyrost masy ciała”, a ryzyko jest najwyższe dla olanzapiny i klozapiny dovepress
- w serii klinicznej pacjentów na diecie ketogenicznej 96% osób przyjmujących przeciwpsychotyki przed interwencją schudło, a u 64% udało się zmniejszyć lub odstawić część leków. pmc.ncbi.nlm.nih+1
Dodatkowo:
- rośnie liczba danych, że przyrost masy ciała, insulinooporność i dyslipidemia wywoływane przez leki same pogarszają przebieg choroby, zmniejszają adherencję i podnoszą ryzyko zgonu sercowo‑naczyniowego.
3.3. Ukrywanie badań
AstraZeneca (Seroquel): Firma ukryła 15 badań klinicznych pokazujących, że ich lek Seroquel (quetiapina) powoduje poważne skutki uboczne – głównie cukrzycę i zespół metaboliczny. motherjones
Skutek: Firma zapłaciła 520 milionów dolarów kary w 2010 roku za nielegalny marketing leku na bezsenność (niezatwierdzone wskazanie). Przeciwko nim toczy się 26 tysięcy pozwów od pacjentów, którzy zachorowali na cukrzycę. pmc.ncbi.nlm.nih+1
Prosty przykład: Pacjent z lekką bezsennością dostaje Seroquel zamiast melatoniny. Po roku: cukrzyca typu 2. Firma wiedziała o ryzyku – ale ukryła dane.
NNT i brak efektu poznawczego
- NNT=4-6: Trzeba leczyć 4-6 osób z ostrą psychozą, żeby jedna osiągnęła remisję (minimalne objawy).
- Brak efektu poznawczego: Seroquel nie poprawia myślenia ani pamięci – a czasem pogarsza. Meta-analizy pokazują efekt poznawczy = placebo. jamanetwork
Dlaczego to ważne: Lek kosztuje 10x więcej niż starsze neuroleptyki, ale ma więcej skutków ubocznych, w tym wyższe ryzyko zgonu niż brak terapii.
Badanie Lancet 2009 (Hulshof et al.):
- Atypowe neuroleptyki ogółem (w tym Seroquel, olanzapina) miały o 41% wyższe ryzyko śmierci u pacjentów z demencją vs brak leków.
- Szczegóły dla Seroquel: Niższe ryzyko niż haloperidol (HR=0.73 vs non-users), ale wyższe niż brak leczenia. pmc.ncbi.nlm.nih
Pacjenci płacą zdrowiem za marketingowe kłamstwa.
4. SYSTEMOWA KORUPCJA: Jak to działa?
4.1. Publication bias i ghostwriting
- Ghostwriting: 11-50% artykułów o lekach piszą pracownicy firm farmaceutycznych, podpisywani przez „niezależnych” profesorów pmc.ncbi.nlm.nih
- Wyeth (hormony menopauzalne): Firma napisała 26 artykułów naukowych wychwalających lek Prempro, mimo że ich własne badania pokazywały zwiększone ryzyko raka piersi. Artykuły podpisywali „niezależni” profesorowie medycyny, choć pisali je pracownicy firmy. center4research
4.2. Regulatorzy jako wspólnicy
FDA (amerykańska agencja leków):
- ukrywała badania pokazujące, że SSRI (antydepresanty) u dzieci zwiększają ryzyko samobójstw
- Instalowała programy szpiegowskie na komputerach naukowców, którzy chcieli ujawnić te dane madinamerica
Prosty przykład: Lekarz przepisuje 12-letniemu chłopcu Paxil (GSK). Rodzice nie wiedzą, że firma ukryła badania pokazujące 6-krotny wzrost myśli samobójczych u dzieci. FDA wiedziała – i milczała. W ten sposób stracili szansę na uzyskanie prawdziwych informacji i chronienie swego dziecka.
Wprawdzie ostatecznie GSK zapłacił $3 mld kary za Paxil – ukrywanie skutków ubocznych u dzieci wisnerbaum, ale patrząc na to obektywnie, widać jak na dłoni, że cały system działa przeciwko dobru pacjenta – na rzecz zysków firm farmaceutycznych.
4.3 Dlaczego diety leczą, ale nikt ich nie bada?
- Leki: Patent → monopol → miliardy → badania sponsorowane
- Dieta: Bezpatentowa → zero zysku → zero badań
- Przykład: Keto w epilepsji (FDA zatwierdziła już w 1920) – ale w psychiatrii? Nikt nie finansuje takich badań.
Bracia Rodzeń: „Firmy farmaceutyczne nie chcą badań diet – bo nie zarobią” YouTube
5. PSYCHOTERAPIA: Solidna, ale nie cud
5.1. Rzeczywista skuteczność psychoterapii
Duża wielostronna meta-analiza (415 badań, 71,454 pacjentów) wykazała: mentalhealth.bmj
- Średnia wielkość efektu: g = 0,56 – to jest efekt średni i solidny, ale daleki od spektakularnych obietnic mentalhealth.bmj
- 90% meta-analiz osiągnęło klinicznie relewantny efekt (>0,24), co sugeruje stabilność mentalhealth.bmj
- Response rate (depresja): 41% vs 17% w care-as-usual; remission: 33% vs 7–13% w kontroli onlinelibrary.wiley
Ten fragment pochodzi z meta-analizy 228 badań (ponad 23 tys. pacjentów) z czasopisma Acta Psychiatrica Scandinavica (2021) .
Badanie porównało:
Psychoterapia (CBT, IPT itp.) vs kontrola (zwykła opieka „care-as-usual” = CAU lub lista oczekujących)
Wyniki po 2 miesiącach terapii:
| Co mierzono? | Psychoterapia | Kontrola (CAU) | Kontrola (lista oczekujących) |
| Response rate (poprawa ≥50% objawów) | 41% pacjentów poprawiło się | 17% poprawiło się samoistnie | 16% poprawiło się samoistnie |
| Remission (prawie brak objawów, HAM-D ≤7) | 33% wyleczonych | 7-13% samoistna remisja | 7-13% samoistna remisja |
- Number Needed to Treat (NNT): 5,3 – trzeba leczyć 5–6 osób, aby jedna miała znaczną poprawę onlinelibrary.wiley
- Dropout: ~20% (lepiej niż leki czy coaching, ale wciąż istotne) pmc.ncbi.nlm.nih
Długoterminowe efekty: Psychoterapia utrzymuje efekt lepiej niż leki – przy 12-miesięcznym follow-upie, psychoterapia wykazuje bardziej trwałe zmniejszenie recydyw. frontiersin+1
Główny bias: Badania porównujące psychoterapię z „waitlist control” zawyżają efekt bardziej niż badania z aktywnym care-as-usual. Psychoterapia jest lepsza, ale efekt średni.
Co to znaczy w praktyce:
- Z 100 osób na terapii: 41 znacząco poprawi się, 33 prawie wyzdrowieje.
- Z 100 osób bez terapii (zwykła opieka): Tylko 17 poprawi się samo, 7-13 wyzdrowieje samo.
- Korzyść terapii: Dodatkowe 24 osoby poprawią się dzięki terapii (41-17).
- NNT=5,3: Trzeba leczyć 5 osób, żeby 1 poprawiła się dzięki terapii (nie samoistnie).
Źródło: Cuijpers et al. (2021) – meta-analiza psychoterapii w depresji .
Dlaczego to ważne:
- Psychoterapia działa lepiej niż nic, ale nie na wszystkich (59% nie poprawi się znacząco).
- W kontroli „care-as-usual” (wizyty u lekarza rodzinnego bez terapii) poprawa jest niska (17%).
5.2. A może terapia poznawczo-behawioralna (CBT)?
Tutaj jest nieco więcej dobrych informacji. Poniżej podsumowanie meta-analizay JAMA Psychiatry (2025): 375 badań RCT, 33 968 pacjentów, największe zestawienie skuteczności CBT w historii – wyniki w tabelce. jamanetwork
| Diagnoza | Efekt (Cohen’s d) | Ocena | Komentarz |
| PTSD | 1,27 | ★★★★★ Świetny | Najsilniejsze dowody – złoty standard |
| Fobie specyficzne | 1,20 | ★★★★★ Świetny | Ekspozycja działa cuda |
| OCD | 0,88 | ★★★★☆ Bardzo dobry | Najlepsza terapia dla OCD (zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych) |
| Zaburzenia lękowe | 0,70-0,80 | ★★★★☆ Dobry | Lęki uogólnione, panika, agorafobia |
| Depresja | 0,50 | ★★★☆☆ Umiarkowany | Pomaga, ale nie zawsze remisja |
| CHAD (bipolar) | 0,44 | ★★☆☆☆ Słaby | Pomocnicza, nie główna |
| Psychozy/schizofrenia | 0,31 | ★★☆☆☆ Słaby | Minimalna poprawa objawów |
Jak widać, w zespole stresu pourazowego, OCD, leczeniu fobii i zaburzeń lękowych, jest to metoda, która pomaga dość często. W innych jednostkach chorobowych jest gorzej.
Podsumowanie słabości CBT w tabeli
| Obszar | Efekt CBT | Główna słabość | Źródło |
| Depresja | d=0,50 | Tylko 33% remisja, 67% bez efektu | onlinelibrary.wiley |
| Psychoza | d=0,31 | Nie zapobiega psychozom | pmc.ncbi.nlm.nih |
| CHAD | d=0,44 | Słaba stabilizacja nastroju | jamanetwork |
| Dzieci | Mały | Efekty szybko zanikają | madinamerica |
| Metodologia | – | Wysoki bias, małe N | pmc.ncbi.nlm.nih |
Tutaj pozwolę sobie na pewne wyjaśnienia, bo przecież to nie jest tekst skierowany przede wszystkim do lekarzy, ale do Czytelników, którzy niekoniecznie posiadają wiedzę w zakresie metodologii badań naukowych. Otóż „wysoki bias i małe N”, umieszczone na dole tabeli jako słabość należy wytłumaczyć tak:
To dwa krytyczne problemy w badaniach naukowych, które sprawiają, że wyniki są mało wiarygodne.
1. „Wysoki bias” = Wysokie ryzyko błędu systematycznego
Bias to błąd systematyczny, który zawsze zawyża lub zaniża wyniki w tę samą stronę.
Prosty przykład:
Badanie CBT w depresji:
– Grupa 1 (CBT): 100 osób
– Grupa 2 (kontrolna): 100 osób
Prawidłowo: Losowy przydział (komputer decyduje kto do której grupy)
BŁĄD (wysoki bias): Terapeuci sami wybierają – dają CBT „motywowanym” pacjentom
Efekt → Wynik zawyżony, bo CBT dostało lepsze przypadki
Typowe błędy w CBT:
- Brak ukrycia grupy – pacjenci wiedzą, że dostają CBT, więc oczekują poprawy
- Samoocena – pacjent wypełnia ankietę „czuję się lepiej” (placebo)
- Publication bias – publikują tylko sukcesy
Ocena: Niski bias = wiarygodne, wysoki bias = wyniki mogą być fałszywe. ncbi.nlm.nih
2. „Małe N” = Za mała grupa pacjentów
N to liczba uczestników badania.
Małe N = 20-50 osób → WYNIKI NIEWIARYGODNE
Duże N = 1000+ osób → WYNIKI WIARYGODNE
Dlaczego małe N to problem:
Przykład: CBT w psychozach (n=28 pacjentów)
– 14 poprawiło się na CBT
– 10 poprawiło się samo (placebo)
→ „CBT działa!” (p=0,05 – niby znaczące) Ale: Gdyby N=2800, wynik może być odwrotny!
W CBT: Wiele badań ma n=20-40 – za mało, by wyciągać wnioski. pmc.ncbi.nlm.nih
Prosty przykład z życia:
Suplement „Cud-Depresja” – badanie:
– Grupa 1: 25 osób ma suplement
– Grupa 2: 25 osób ma placebo
– Wynik: suplement „znacząco lepszy” (p=0,04)
Problem:
✅ Małe N=25 → przypadek mógł zawyżyć
✅ Bias: firma płaciła za badanie
✅ Samoocena pacjentów
Wniosek: 99% szans, że to marketing, nie nauka.
6. COACHING – marketing ważniejszy niż dowody
6.1. Coaching wykonawczy i life coaching: efekty zawyżone przez samoocenę
Przegląd 37 badań klinicznych (ponad 2500 pacjentów)pokazał efekt na poziomie g=0,59 – wygląda to nieźle na papierze. research.vu
Ale uwaga – poważne problemy:
- 92% wyników to samoocena pacjentów – ludzie sami wypełniają ankiety „jak się czuję lepiej?” i oczywiście odpowiadają twierdząco journals.aom
- Efekty oceniane przez innych (np. szefowie, współpracownicy) były znacznie niższe – realny efekt to około g=0,35-0,40 radar.brookes.ac+1
- Mało wiarygodnych badań: Tylko 37 randomizowanych badań z 30 lat, wiele nigdy nie opublikowanych (tzw. szufladowe badania) journals.aom
Kluczowy problem: Prawie żadne z tych badań nie dotyczyło depresji, CHAD czy psychozy. To głównie coaching dla menedżerów („jak być lepszym szefem”) lub life coaching dla ludzi bez poważnych problemów psychicznych. research.vu
Dla prawdziwych zaburzeń psychicznych brakuje dużych, wiarygodnych badań.
6.2. Coaching zdrowotny: słabe efekty w psychiatrii
Coaching zdrowotny (pomoc w zmianie nawyków, diety, aktywności) daje:
- Wpływ na samopoczucie: Bardzo mały (d=0,17) – ledwie zauważalny pmc.ncbi.nlm.nih
- Redukcja stresu: Tylko 5-10% poprawy – minimalna zmiana formative.jmir
- Zaleta: Wytrzymałość – 70-72% pacjentów kończy program (najlepsza wśród metod psychologicznych) formative.jmir
Jak to działa: Poprawa największa po 5-6 miesiącach, potem efekt się zatrzymuje (tzw. plateau).
Problem: Dane pochodzą głównie od zdrowych ludzi lub osób z łagodnymi problemami. Brakuje badań w depresji umiarkowanej/ciężkiej, CHAD czy schizofrenii. pmc.ncbi.nlm.nih
Oczywiście warto też pamiętać, że coaching jest przeznaczony generalnie dla ludzi zdrowych, którzy chcą zmienić swoje nawyki, więc trudno się dziwić, że może nie pomagać w innych sytuacjach.
Zanim przejdę do omówienia tego, co pomaga naprawdę i do tego nie truje, chciałem pokazać skalę biznesu, z którym mamy do czynienia dziś:
7. RYNEK LEKÓW PSYCHOTROPOWYCH – skala biznesu
7.1. Rynek antydepresantów
| Okres | Wielkość rynku | Tempo wzrostu (CAGR) | Prognoza na… | Uwagi |
| 2024 | USD 18,7 mld | – | – | Oparty na danych GM Insights |
| 2025 | USD 20,1 mld | 7,4-7,5% | USD 33 mld (2032) | Coherent MI i Mordor Intelligence |
| 2026 | USD 23,56 mld | 6,48% | USD 32,25 mld (2031) | Mordor Intelligence – najnowsze dane |
| Alternatywna ocena 2025 | USD 17,9 mld | 2,7% | USD 19,92 mld (2029) | Research and Markets – bardziej konserwatywna |
Główni gracze: GlaxoSmithKline, Sanofi, AstraZeneca, Eli Lilly, Pfizer.
Napędzacze wzrostu: telemedycyna, rosnąca prevalencja depresji, nowe leki o szybkim działaniu (np. Esketamina – spray do nosa z ketaminą) i nowoczesne formy podania, zmniejszenie poczucia stygmatyzacji w przypadku chorób psychicznych.
7.2. Rynek leków przeciwpsychotycznych
| Okres | Wielkość rynku | Tempo wzrostu (CAGR) | Prognoza na… | Uwagi |
| 2024 | USD 17,3–18,5 mld | – | – | Średnia z 4 źródeł |
| 2026 | USD 21,35 mld | 6,22% | USD 28,88 mld (2031) | Mordor Intelligence |
| 2032–2034 | – | 5,9–6,2% | USD 26–33 mld | Różne scenariusze prognoz |
Główni gracze: Eli Lilly, Johnson & Johnson, Pfizer, AstraZeneca, Otsuka Pharmaceuticals
Segment wzrostu: długodziałające formuły wstrzykiwane (LAI, long-acting injectables), które osiągają 30% niższą liczbę powtórnych hospitalizacji, niż w przypadku tabletek doustnych.
7.3. Szerszy rynek leków psychotropowych (wszystkie klasy)
| Segment | 2025 | 2030 | CAGR | Wskazania |
| Wszystkie leki psychotropowe | USD 23,46 mld | USD 30,75 mld | 5,56% | Mordor – stabilny wzrost |
| Całej branży psych. pharma | USD 80 mld (2024) | USD 120 mld (2033) | 5,0% | LinkedIn – zakres podmiotowy |
| Depresja („depression drugs”) | USD 16,13 mld (2025) | USD 19,93 mld (2032) | 3,1% | Intel Market Research |
Liczby są powalające. Trudno przejść obojętnie obok takich pieniędzy, prawda? I można by odnieść wrażenie, że mamy do czynienia z globalnym oszustwem, którego głównymi beneficjentami będą firmy farmaceutyczne. Otóż nie! Zanim jednak rozwikłamy zagadkę, kto w przyszłości zgarnie główną pulę, czas napisać o tym, CO NAPRAWDĘ DZIAŁA!
8. PSYCHIATRIA METABOLICZNA: ketony zamiast „serotoniny”
Jednym z najbardziej obiecujących kierunków – szczególnie w badaniach z Harvardu, Stanforda i zespołów powiązanych z Georgią Ede i Christopherem Palmerem – jest spojrzenie na zaburzenia psychiczne jako choroby energetyczno‑metaboliczne mózgu.
8.1. Glukozowa hipometabolia i dysfunkcja mitochondrialna
Prace przeglądowe pokazują, że schizofrenia, depresja, choroba dwubiegunowa i inne zaburzenia dzielą wspólne cechy biologiczne: pmc.ncbi.nlm.nih+4
- hipometabolizm glukozy w mózgu – mózg zużywa mniej glukozy niż powinien, często na długo przed wyraźnymi objawami pmc.ncbi.nlm.nih+2
- insulinooporność mózgową, zaburzenia sygnalizacji insulinowej i IGF‑1
- stres oksydacyjny, przewlekły stan zapalny, dysfunkcję mitochondriów.
To rodzi hipotezę: jeśli mózg nie potrafi efektywnie korzystać z glukozy, można dostarczyć mu alternatywne paliwo – ciała ketonowe.
8.2. Co robi keton w mózgu?
Przeglądy mechanistyczne pokazują kilka kluczowych efektów diety ketogenicznej: pmc.ncbi.nlm.nih+3
- zwiększa wydajność produkcji ATP (ok. 27% więcej energii z tej samej ilości paliwa przy ketonach vs. glukozie) pmc.ncbi.nlm.nih+1
- indukuje biogenezę mitochondriów i poprawia ich funkcję pmc.ncbi.nlm.nih+1
- zmniejsza produkcję wolnych rodników i stan zapalny, poprawia profil HDL i innych parametrów kardiometabolicznych pmc.ncbi.nlm.nih+1
- reguluje równowagę neuroprzekaźników (GABA/glutaminian, monoaminy) oraz stabilizuje sieci neuronalne frontiersin+2
- omija hipometabolizm glukozy, wykorzystując β‑hydroksymaślan i aceton jako alternatywne paliwo.
Krótko mówiąc: ketony traktują mózg jak organ z „zaciętym” silnikiem benzynowym i przełączają go na „diesla”.
9. BADANIA KLINICZNE: jak wypada dieta ketogeniczna vs leki?
9.1. Inpatient study (Danan, Ede i in., 2022)
W pierwszym prospektywnym badaniu szpitalnym z udziałem 31 dorosłych z ciężkimi, opornymi zaburzeniami psychicznymi (MDD, CHAD, schizoafektywne), którzy mimo intensywnego leczenia farmakologicznego nadal mieli objawy, wprowadzono dietę ketogeniczną (≤20 g węglowodanów dziennie) jako dodatek do standardowej terapii: frontiersin+1
- 28 pacjentów przestrzegało diety >2 tygodnie
- 100% z nich wykazało wyraźną poprawę nastroju i objawów psychotycznych, zwykle w ciągu ≤3 tygodni pubmed.ncbi.nlm.nih+1
- efekty były duże – Cohen’s d >0,8 dla wszystkich skal (depresja, psychoza) frontiersin
- u 79% pacjentów dawki leków psychotropowych zostały zmniejszone lub nie zmieniano ich mimo dużej poprawy klinicznej frontiersin
- jednocześnie poprawiły się parametry metaboliczne: masa ciała, ciśnienie, glikemia, trójglicerydy. frontiersin
9.2. Stanford: 4‑miesięczny pilot w schizofrenii i CHAD
Zespół Shebani Sethi ze Stanfordu przeprowadził pilotaż z 21 pacjentami ze schizofrenią lub CHAD na leczeniu przeciwpsychotycznym i z zaburzeniami metabolicznymi: med.stanford+2
- dieta: ok. 10% energii z węgli, 30% z białka, 60% z tłuszczu, utrzymywana przez 4 miesiące med.stanford
- 79% osiągnęło klinicznie istotną poprawę (≥1 punkt na skali Clinical Global Impression) baszuckigroup+1
- 75% było w stanie powrotu do normy lub blisko niego na koniec badania baszuckigroup
- 100% pacjentów z zespołem metabolicznym miało jego remisję po 4 miesiącach pubmed.ncbi.nlm.nih+1
- im wyższy poziom ketonów (częstsza ketoza żywieniowa), tym większa poprawa objawów.
9.3. Podsumowanie nowych badań
| Badanie/Diagnoza | N | Czas | Remisja/Response | Próby samobójcze | Źródło |
| Stanford schizofrenia/CHAD | 21 | 4 m-ce | 79% poprawa, 75% remisja | Brak nowych (38% historia) | pubmed.ncbi.nlm.nih |
| Szpitalna depresja/psychozy | 31 | 2-8 m-cy | 100% poprawa | – | pmc.ncbi.nlm.nih |
| Schizoafektywne (case) | 2 | 6-24 tyg. | Pełna remisja | Ustąpienie ciężkich myśli s. | pmc.ncbi.nlm.nih |
| Schizofrenia carnivore | 1 | – | Pełna remisja | – | pmc.ncbi.nlm.nih |
| Przegląd nastroje/lęki | 8 RCT | 8 tyg.-1 rok | Poprawa nastroju, ↓ antydepresanty | – | pmc.ncbi.nlm.nih |
Oczywiście, to są badania na niewielkich grupach pacjentów, ale ponad 75% skuteczność leczenia bez psychoterapii i leków, wiele mówi. Rozpoczynają się też większe badania kliniczne. Poniżej jeszcze kilka opisów studium przypadków i najnowsze badania:
- Przypadek 1: 17-letnia z ciężkimi halucynacjami i myślami samobójczymi → pełna remisja w 6 tygodni, brak objawów przy 24 tyg. follow-up
- Przypadek 2: 32-letnia z chroniczną psychozą/CHAD → pełna remisja w 6 miesięcy
- Przypadek 3: Schizofrenia → remisja na diecie carnivore (mięsnej ketogenicznej)
- Wspólne: Całkowite ustąpienie objawów psychotycznych, poprawa nastroju, deprescription (odstawienie leków)
Protokół RCT (Australia, 2024-2026) – 120 pacjentów pubmed.ncbi.nlm.nih
- Diagnozy: schizofrenia, CHAD
- Design: randomizowane, crossover, z analizą ekonomiczną
- Oczekiwane wyniki: poprawa objawów (PANSS, YMRS, BDI), funkcje społeczne, metabolizm
2. Systematyczne przeglądy (2023-2025) pmc.ncbi.nlm.nih+1
- Przegląd LC/KD w nastroju/lękach: 8 RCT + case series → poprawa depresji, lęku, energii; redukcja leków antydepresyjnych
- Ryzyko nawrotu: 7-82% po przerwaniu diety (podobnie jak przy odstawieniu leków)
- Schizofrenia: 100% remisja objawów psychotycznych w case reports
Poniżej tabela skuteczności:
| Podejście | Efekt (Cohen d) | Remisja | Nowe badania |
| Leki antydepresyjne | 0,3 | 35% | Bez zmian |
| Psychoterapia | 0,56 | 33% | Bez zmian |
| Dieta ketogeniczna | 3,1-3,6 | 75-100% | +4 nowe studia 2024-25 |
| Kombinacja | 0,75 | 60% | Bez zmian |
10. Tłuszcze roślinne, kwas linolowy i mózg w stanie zapalnym
Interesujący – i potencjalnie kluczowy – wątek to rola współczesnej diety bogatej w oleje roślinne (wysoko linolowe) i zaburzonego stosunku omega‑6/omega‑3.
10.1. Kwas linolowy a depresja
Duże badanie populacyjne wykazało, że osoby w najwyższym kwartylu spożycia kwasu linolowego (LA, główny omeg‑6 z olejów roślinnych) miały o 41% wyższe ryzyko depresji niż osoby w najniższym kwartylu (OR 1,41; 95% CI 1,02–1,95).pmc.ncbi.nlm.nih
Inne badania pokazują, że:
- wysoki stosunek n‑6:n‑3 w osoczu jest dodatnio związany z ryzykiem zaburzeń psychotycznych, depresji i uogólnionego lęku u młodych dorosłychnature+2
- niższy poziom DHA (omega‑3) wiąże się z wyższym ryzykiem psychozy; wyższy n‑6:n‑3 może sprzyjać stanowi zapalnemu w OUN.sciencedirect+2
10.2. Mechanizmy: od LA do neurozapalenia
Przeglądy neurobiologiczne podsumowują, że: frontiersin+3
- LA z olejów (soja, słonecznik, kukurydza, rzepak itp.) jest prekursorem kwasu arachidonowego (AA), z którego powstają silnie prozapalne mediatory lipidowe
- nadmiar LA i AA w błonach neuronów i astrocytów sprzyja aktywacji mikrogleju, wzrostowi cytokin (IL‑1β, IL‑6, TNF‑α) i zaburzeniom plastyczności synaptycznej
- w modelach zwierzęcych dieta niskolinolowa (0,4% energii) zmniejszała neurozapalenie, obniżała poziom prozapalnych eikozanoidów i poprawiała profil lipidowy mózgu w porównaniu z dietą wysokolinolową (5,2% energii) nature
- w badaniach klinicznych obniżenie LA przy jednoczesnym podwyższeniu EPA/DHA redukowało częstość migren lekoopornych, co wskazuje na realny wpływ na układ nerwowy. nature
Nie wszystkie dane są jednoznaczne (są też prace sugerujące neutralne, a nawet ochronne działanie AA w specyficznych kontekstach), ale kierunek jest spójny: dieta bogata w LA i uboga w omega‑3 sprzyja „rozkręconemu” zapaleniu mózgu i może zwiększać podatność na zaburzenia psychiczne. pmc.ncbi.nlm.nih+1
Wszyscy jesteśmy wariatami?
Parafrazując tytuł znanego filmu, można (nie obrażając nikogo) spytać, czy ONI naprawdę tak uważają? Być może system jest tak pewny przyszłości, że nie przejmuje się, zresztą od dawna, takimi „drobiazgami” jak prawdziwa nauka? Skoro steka nie da się opatentować, trzeba wpychać ludziom tabletki. Jednak zdrowe metody odżywiania nie stanowią żadnej wiedzy tajemnej i każdy może je przetestować na sobie. Niektórzy już to zrobili. Pytanie brzmi, czy można się dziwić, że, kolokwialnie pisząc, oszukiwanemu przez dekadę pacjentowi otwiera się w kieszeni już nawet nie scyzoryk, ale duży nóż kuchenny? Przecież te wszystkie „terapie”, albo przynajmniej większość z nich, nie są leczeniem grypy, czy anginy. One trwają często latami, dając złudną nadzieję, a są w większości stratą czasu, zdrowia i pieniędzy. Rzecz jasna, nie tych, które po drodze zgarnia cała armia „specjalistów”. Być może i wybitnych fachowców, tyle że głównie od wyłudzania pieniędzy?!
Czy najgorsze jest to, że niektórzy są prawdopodobnie tak zapracowani, że nie mają kiedy zapoznać się z aktualną wiedzą medyczną? To niezwykle uprzejme założenie. Mamy przecież do czynienia z ludźmi naprawdę inteligentnymi. Trudno wyobrazić sobie, że pomocy w rozwiązywaniu problemów psychicznych swoich pacjentów, podejmie się ktoś rzeczywiście tępy, zwłaszcza jeśli skończył trudne studia medyczne i zrobił specjalizację.
Oczywiście, indoktrynację przez koncerny farmaceutyczne i posłuszeństwo (skorumpowanym) przełożonym można by jeszcze jakoś zrozumieć (choć nie usprawiedliwić), ale to dotyczy jakiejś części lekarzy w szpitalach, czy z kontraktami NFZ. Nie chcąc „kopać się z koniem”, milczą i przepisują tabletki? Być może, a co z tymi, którzy prowadzą prywatną praktykę? Czy proponują coś zupełnie innego? Na przykład namawiają pacjentów na gruntowną zmianę diety? Jak widać, z pewnością da się znaleźć uczciwych i kompetentnych psychiatrów, inaczej nie powstałyby takie książki jak choćby „Żywność, która leczy umysł” dr Georgia Ede. Mamy w Polsce również wielu świadomych lekarzy, którzy poszerzają wiedzę i nie boją się z niej korzystać dla dobra pacjentów. Tylko czy nie jest to wciąż szukanie igły w stogu siana?
Wróćmy do rozwiązania zagadki. Kto już jest, a kto będzie w krótkim czasie beneficjentem największych kawałków tortu jeśli chodzi o cały „rynek” psychiatrii na świecie.:
11. Pełny obraz rynku leczenia psychiatrycznego: od farmakologii do cyfrowych terapii
Gdy patrzymy na całość rynku zdrowia psychicznego, obraz drastycznie się zmienia w stosunku do tradycyjnej narracji o „dominacji leków”.
11.1. Porównanie wielkości segmentów (2025)
| Segment rynkowy | 2025 (USD mld) | 2026 (USD mld) | Prognoza 2033-2035 (USD mld) | CAGR | Napędzacze wzrostu |
| LEKI PSYCHOTRO POWE | |||||
| Antydepresa nty | 20,1 | 23,6 | 32,25 (2031) | 6,5% | Telemedycyna, depresja rosnąca |
| Antypsycho tyki | 17,5 | 21,4 | 28,88 (2031) | 5,9% | LAI formuły, schizofr. |
| RAZEM FARMAKOLOGIA | 37,6 | 45,0 | 61,13 | 6,2% | Powolny, stały wzrost |
| PSYCHOTERA PIA | |||||
| Psychoterapia ogólnie | 42,3 | 44,5 | 65,4 (2035) | 4,4% | Teleterapia, destygmatyzacja |
| Psychoterapia-serwis | 40,6 | 44,0 | 115,0 (2033) | 12,1% | Platformy cyfrowe |
| CBT (subkategoria) | 7,51 | 9,01 | 38,41 (2035) | 15,8% | Najszybszy wzrost |
| RAZEM PSYCHOTERA PIA | 90,5 | 97,5 | 218,8 | 11,5% | Ekspozycja cyfrowa |
| CYFROWE INTERWENCJE | |||||
| Digital therapeutics | 9,94 | 12,1 | 61,29 (2034) | 22,4% | Szybciej niż psychotropy |
| DTx – psych. | 3,03 | 3,8 | 13,58 (2032) | 20,6% | AI, personalizacja |
| Leczenie zdalne | 27,56 | 31,0 | 50,45 (2029) | 16,3% | Boom teleterapii |
| RAZEM CYFROWE | 40,5 | 46,9 | 125,3 | 19,8% | Dominacja technologii |
| INNE | |||||
| Coaching zdrowotny | 20,21 | 22,0 | 40,68 (2035) | 9,8% | Wellness, resilience |
| Hospitalizacja psych. | 43,5 | 46,0 | 95,0 (2035) | 3,8% | Krytyczne stany |
| Hospitalizacja+odwyki | 63,3 | 65,7 | 95,0 (2035) | 3,8% | Crisis management |
| TMS/stymula cja | 1,34 | 1,5 | 2,26 (2030) | 9,0% | Niszowy, rosnący |
| CAŁKOWITY RYNEK | 460,6 | 490,0 | 581,2 | 2,6% | Globalna ekspansja |
11.2. Kluczowe odkrycie: proporcje 2025 vs. 2033
| Kategoria | 2025 | 2033-2035 | Zmiana | Wniosek |
| Farmakologia | USD 37,6 mld (8,2%) | USD 61,13 mld (~10,5%) | ↗ powoli | Leki tracą względny udział |
| Psychoterapia | USD 90,5 mld (19,6%) | USD 218,8 mld (~37,6%) | ↗↗ szybko | Terapia dominuje wzrostem |
| Cyfrowe | USD 40,5 mld (8,8%) | USD 125,3 mld (~21,5%) | ↗↗ bardzo szybko | Największy potencjał |
| Reszta (szpit., coaching) | USD 292 mld (63,4%) | USD 175,9 mld (~30,2%) | ↘ (zmiana struktury) | Przesuniecie ku high-tech |
Istotne spostrzeżenie: W 2025 roku farmakologia stanowiła zaledwie 8,2% całego rynku psychiatrii. Mimo ogromnych nakładów na marketing i badania, rzeczywista siła ekonomiczna psychotropowego przemysłu jest znacznie mniejsza niż sugeruje narracja medialna.
11.3. Dynamika wzrostu: kto wygra do 2035?
Segmenty, które rosną szybciej niż całość rynku:
- Terapie cyfrowe: CAGR 22,4% (2,4x szybciej niż cały rynek)
- CBT: CAGR 15,8% (6x szybciej niż antydepresanty)
- Telemedycyna: CAGR 16,3% (2,5x szybciej)
- Psychoterapia-serwis: CAGR 12,1%
- Cyfrowe terapie psychiatryczne: CAGR 20,6%
Segmenty, które rosną wolniej niż całość:
- Antydepresanty: CAGR 6,5% (mniej niż 3x szybciej niż całość)
- Antypsychotyki: CAGR 5,9%
- Psychoterapia ogólnie: CAGR 4,4%
- Hospitalizacja: CAGR 3,8%
Wątek: farmakologia traciła względny udział mimo solidnego wzrostu nominalnego. Zwycięzcą jest cyfryzacja i interwencje behawioralne.
Winien jestem jeszcze wyjaśnienie pojęć DTx i TMS:
DTx (Digital Therapeutics) – cyfrowe leki, czyli aplikacje na receptę
DTx to aplikacje terapeutyczne o potwierdzonej skuteczności klinicznej – traktowane jak leki cyfrowe.
TMS (Transcranial Magnetic Stimulation) – magnes na mózg
TMS to stymulacja magnetyczna przezczaszkowa – nieinwazyjna metoda leczenia magnetycznymi impulsami.
Podsumowanie:
Można w świetle przedstawionych danych zastanawiać się, jak w takim razie ma wyglądać przyszłość psychiatrii? Oczywiście, to pytanie do fachowców, którzy potrafią oprzeć prognozy na bardzo szczegółowych analizach. Konkluzja, którą zaproponowała AI po przeglądzie potwierdzonych danych oraz przewidywanej szybkości wzrostu poszczególnych płaszczyzn, wygląda tak:
Przyszłość psychiatrii nie będzie „końcem leków”, ale nastąpi przesunięcie od monokultury farmakologicznej ku ekosystemowi zintegrowanemu, gdzie:
- dieta i metabolizm to pierwsza linia obrony
- psychoterapia i coaching – druga
- leki – bardziej selektywnie – trzecia
- cyfrowe DTx i TMS – uzupełniające researchandmarkets+33
Gdyby przewidywania się sprawdziły, można by było spojrzeć z nadzieją na dalszy rozwój tej niezwykle ważnej dziedziny w medycynie.
Mam jednak wrażenie, że to są dosyć „pobożne życzenia”, chociaż słowo „pobożne” w kontekście sztucznej inteligencji nie jest tutaj idealne. 😉
Jednak modlitwa o jak najszybszy wzrost świadomości ludzi, nie tylko w Polsce, będzie niezbędna. Nie uda się wywrzeć realnego nacisku na Big Pharmę i przemysł spożywczy dopóty, dopóki nie będzie to presja globalna. Tymczasem większość Polaków, ale przecież nie tylko o nas chodzi, nadal śpi bez świadomości, że codziennie usiłują w rzeczywistości popełnić zbiorowe samobójstwo.
Czymże innym jest zajadanie się przetworzoną żywnością, smażenie na olejach roślinnych, uzależnianie się od cukru, pszenicy, alkoholu, czy innych bardziej miękkich lub twardych używek?
Nie chodzi o to, żeby moralizować, bo każdy ma wybór i szansę, że własny rozum wykorzysta w pożyteczny sposób. Tylko że bez świadomości, że w ogóle można żyć i odżywiać się inaczej i z jakiego powodu należałoby coś zmienić, większość populacji nie podejmie walki. Nadal będą wierzyć w tabletki, psychoterapię, czy jakieś zdalne konsultacje lub czary, bo to jest wygodne i jeszcze można wskazać palcem co najmniej kilkadziesiąt, albo kilkaset osób, które robią dokładnie to samo.
A że co jakiś czas ktoś popełni samobójstwo, czy czyn zabroniony skierowany wobec innych, ponieważ tabletka nie pomogła? Cóż… widocznie pomoc nie przyszła na czas. Z silną wiarą, że akurat ICH, czy kogoś bliskiego taki los nie spotka, bez prawdziwej wiedzy, nie podejmą zmian sami. Znajdą setki usprawiedliwień, żeby pozostać przy promowanych przez system „ustawieniach fabrycznych”, nawet gdyby widzieli w swoim otoczeniu kogoś, kto się na to zdecydował i żyje zdrowo.
Nie łudźmy się, że firmy farmaceutyczne, albo przemysł spożywczy im w tym pomoże. Przeciwnie! Zrobią WSZYSTKO aby zachować status quo. Dlatego niezbędne jest jak najszybsze odkłamanie dietetycznej hagady, co rozpoczęło się właśnie w USA, a w Polsce intensywnie pracują nad tym tacy rozsądni i zdeterminowani zapaleńcy, jak bracia Rodzeń.
Kropla drąży skałę, ale znacznie szybciej, jeśli spada częściej. Jeżeli możemy w tym choć trochę pomóc, nie pozostawajmy bierni. Do tematu postaram się wrócić wkrótce.
Tyle na dziś i jak zawsze dziękuję za odwiedzenie i wspieranie tego bloga oraz innych moich projektów. Będę wdzięczny, jeśli uznasz, że to pisanie ma sens, na przykład poprzez postawienie mi wirtualnej kawy, albo inną formę wsparcia. Polecam zakup mojej nowej powieści kryminalnej „KLESZCZ” lub książki „SPLOT”, których okładki widzisz poniżej i na stronie Rideró, gdzie są dostępne także w formie e-booka w dość rozsądnej cenie. Tam też można przeczytać obszerne fragmenty obu pozycji.
Zapowiadana powieść w końcu się ukazała, więc mam nadzieję, że uda się też w końcu zebrać środki na zbiór opowiadań covidowych „Ostatni Oddech”. Bardzo leży mi to na sercu.
Jeśli któraś z książek przypadnie Ci do gustu i zdecydujesz się napisać krótką recenzję na stronie, pod zakupioną pozycją, wymyślę jeszcze jakiś dodatkowy gratis. Nieustająco dziękuję osobom, które zdecydowały się wspierać blog cyklicznie. To wiele dla mnie znaczy.
Aby wybrać formę stałego zlecenia, albo wpłaty jednorazowej podaję niżej numer konta oraz link:
44 1140 2017 0000 4502 0148 3714 czy za pośrednictwem Revoluta. Pozostałe opcje znajdują się w stopce.
—
Polecam też moje felietony: Niech po Świętach, Kto jest mordercą? Uchwała zamiast wolności badań, Nawet nie potrafili dosypać! Przestępca w fotelu? Wariant rumuński? Skandaliczne kłamstwo, Cierpliwość Brauna, Czas otrzeźwienia, Cenzura ignorantów, Sejmowa dintojra, Wszyscy będą siedzieć! Braun do Watykanu, Oklaski dla Brauna, Wielbłąd Kaczyńskiego, Przedwyborcza histeria pacynek, Podżeganie do pokoju, Elektryczne szaleństwo, Kaganiec oświaty, Antidotum na wirusy, Tydzień z hukiem, Ruskoonucyzm patriotyczny, Raszyńska masakra i czerwony diabeł, Obłędna miłość, Igrzyska śmierci w cieniu Pekinu, Klątwa Kurskiego i australijski skandal, Pudrowanie trupa i gry szpitalne, Strzały na granicy! Grobbing 2.0 i Halloween, Zjedz szczepionkę, Gladiator i dziewczyny, Turniej US Open Closed, Wymyk do podporu, Szczepionkowa propaganda nie działa! Szczepionkowe wakacje z QR kodem, Szczepionkowa schizofrenia, Największy przekręt i co dalej? Zabijamy ludzi, Złoty strzał dla seniora, To już nie teorie spiskowe! Uratowani przez Covid?
i artykuły: Czy nam też to zrobią? Chcieli wymordować dzieci? Jak nas kroi banda czworga? Jak długo pozwolimy im szkodzić? Obrzydliwy antysejsmityzm, Gangsterzy i filantropi, Obywatelstwo to nie bilet na koncert, AI cierpi na autyzm, Wojciech Szczęsny nie chciał, Imigranci od zaraz, Skumbrie w temacie, A świstak siedzi i… ,Czy wirusy naprawdę istnieją? Wojny nuklearnej nie będzie, Banderyzacja i jacht dla każdego, Higiena plus i różne dewastacje, Coraz więcej dowodów, Tego nie wolno przeoczyć! Dzieciofobia w natarciu, Chętniej dadzą Owsiakowi, To było słabe! Debatanci w uśmiechniętej stacji, Wyłączą wszystko! Bezkarność morderców, Czas zadumy, Istnieją skuteczne terapie, Co z tym rakiem? A nasi mordercy milczą, Czy Kennedy obroni nasze dzieci? Czy to lek na wszystko? Dokładne wytyczne mordowania ludzi, Dowody ludobójstwa złożone w sądzie, Cenzura pozostanie bezkarna? Mitologia polio trwa, Uważajcie w Sylwestra! Mają nas za idiotów, PAN w służbie WHO, Hodowla mózgów i inne teorie, Tylko bez teorii spiskowych! Krzywdzenie dzieci, Byli w tym skuteczni, Terapia Daremna w natarciu, Ile lat więzienia? Sztuczny Inteligent, Zainfekowany mózg, I tylko dzieci żal, Zbrodnie medyczne trwają od lat! Szczepionki gorsze od choroby, Sanitarna bandyterka powraca, Strzelanie w stopę, Bezwarunkowy dochód podstawowy coraz bliżej! Oszuści, mordercy i EVC, Zapnijcie pasy! Etyka znika, Polimeryzacja ludzkości, Broń biologiczna w Polsce? Gumowe skrzepy we krwi, System zaczął przeciekać, Grypa szaleje? Powyborcza czkawka, Woda z mózgu, Prawdziwy MATRIX, To już jest koniec! Turborak i ratunek po szprycy, DNA zmienione szczepionkami, Nowotworów o 14000 procent więcej, Dzieci umierają coraz szybciej, Nikt nie umknie! Pałowanie z uśmiechem, Postępactwo naciska, Twój awatar przetrwa, Czas przebudzenia, Każdy ma wybór, W cieniu wojny, Chcą naszego dobra, Bandyckie metody, Świecenie oczami, Biorą się za niemowlaki, Rok kłamstw, Więzienie za prawdę o eliksirze, Covidowe srebrniki i WHO, Grillowanie lekarzy, Ponad 38 mln ofiar szczepień, Wielu rannych i będzie gorzej, Bandyci i mordercy się nie zatrzymują, Kontrakt z Pfizerem ujawniony! Pętla się zaciska, Kolejna pandemia lada moment, Czy Twoja komórka okaże się zabójcą? Już nic nie będzie tak samo, Potworna Sztuczna Inteligencja, Będą zabijać, czy tylko straszą? Właśnie to chcą ukryć! Gwałty i tortury, Pedofile z WHO, Tragedia kanadyjskich dzieci, Sztuczne mięso w Polsce?! O ponad 6300 procent więcej zgonów dzieci, WHO poza prawem, Kanibalizm u bram, Bawią się nami znakomicie, Zamordyści odbiorą nam mienie, Sportowcy marionetkami globalistów? Szczepionkowy dogmat i cenzura, Oddali życie za pracę, Smacznego mRNA, Grafen detoksykacja, Sztuczna inteligencja głupia, jak but? Kłamstwo musi runąć! Trzymanie za mordę, System się przewraca, Ryzyko śmierci większe o 276 procent, Piętnastominutowe więzienia, Czipowanie ludzi już wkrótce! Zjedz świerszcza, Szczepionkowe skandale, Odporność zabijana na raty, Grafen zamiast wirusa? Twoja praca zniknie, 500 szczepionek w ciągu 8 lat!, Czy to na pewno wirus? Kredyt społeczny wchodzi tylnymi drzwiami, Jak walczyć z WHO? Zabijanie odporności potwierdzone, A co na to Kościół? Udarów więcej o ponad 100 tysięcy procent! Pfizer obnażony, Krew zaszczepionych niebezpieczna? 14.650 rodzajów powikłań! Zaszczepione dzieci umierają 137 razy częściej, Koniec teorii spiskowych? Umiera o 691 procent więcej dzieci, O 10.660 procent więcej nowotworów, Jak kłamcy bronią morderczych szczepionek, Psychopaci wytworzyli HIV-1, Cała prawda o COVID-19, Co wzięli zamiast szczepionki? WHO w mętnej wodzie, Teoria spiskowa do korekty, Sprawdź szkodliwość swojej szczepionki, Niemal o 300% więcej diagnoz nowotworów, Szczepionki czy trutka na szczury? Co pływa we krwi zaszczepionych, Masowe zgony sportowców, Eliksir śmierci, Ofiary covidowych szczepień przemówiły, Norymberga 2.0 coraz bliżej, Działa tylko trzecia dawka! Magnetyczne szczepionki i depopulacja, Maseczki groźne dla życia, Śmierci, których nie było
